با وضع و حال دانشگاه ها و حوزه های ما ، با این شلوغی و رسمیت کلاس ها و پز و پرستیژ مراکز آموزشی ،  درس های رسمی کلاسی تاثیر زیادی در دانش و تفکر و زندگی و اخلاق ما و مردم ما ندارد . حوزه ودانشگاه امروز برای آموزش فعال و خلاق و اثربخش و زنده ، نیازمند خانه تکانی اساسی است و برای این کار باید به سقراط و ارسطو و ابن سینا و  غزالی و حکیم سبزواری و استاد محمد تقی جعفری و استاد مطهری و علامه حسن زاده آملی اقتدا کند  . چرا ؟ دلیل دارد .

سقراط می گفت اساس علم و تحقیق و درس و دانشگاه ،  پرسش است و بالاترین دانشمندان کسانی اند که هم قدرت بحث و نقد و نظر و سوالات بیشتری دارند و هم به نهایت دانش خود یعنی محدوده مطالعات و آگاهی واقعی یعنی سطح جهالت خود آگاهی و اشراف دارند و خود را نابغه شرق و غرب نمی دانند .

درس ها و مباحث سقراط ، توی کوچه و پارک و خیابان ها بود نه دانشگاه ها . همان طور که ارسطو مثل همه یا اکثر اساتید ما نشسته درس نمی داد  و معمولا در حال قدم زدن به شاگردانش تدریس می کرد . ابن سینا در حال سیر و سفر و در تنگنا و زندان مهم ترین کتاب هایش را می نوشت و تدریس می کرد و از بقال و سبزی فروش مطلب یاد می گرفت و به همین قبیل افراد مطلب یاد می داد و از آنها دانشمندانی چون جوزجانی و بهمنیار می ساخت .

غزالی و حکیم سبزواری مدتها از شهرت و عظمت خود دست کشیدند و به طور گمنام مشغول خانه تکانی روحانی و فکری خود شدند  . غزالی از بغداد مخفیانه به شام رفت و مدتها در آنجا به گمنامی به عنوان مستخدم حوزه علمیه زندگی کرد و حکیم سبزواری هم در اقدام مشابهی یک سال در کرمان در گمنامی زندگی کرد و خیال می کردند که مستخدم مدرسه است و اتفاقا با دختر مستخدم حوزه علمیه معصومیه کرمان ازدواج کرد و بعدها فهمیدند که چه استاد بزرگی بوده و دورش را گرفتند .این در حالی بود که هم غزالی و هم حکیم سبزواری مردانی بزرگ و جامع بودند و به تنهایی یک کتابخانه سیار و دانشگاه زنده و متحرک بودند .

استاد محمد تقی جعفری هم تنها استادی بود که برای درک و بیان دین در روزگار ما ، صدها رمان خواند و هزاران کتاب  از نویسندگان شرق و غرب را مطالعه کرد و همه عمرش را لابه لای کتاب و فیش های مطالعاتی اش گذراند  و مدرس بزرگ فلسفه و اندیشه های مولانا بود و در عین حال علاوه بر دانشجوها و طلاب و اساتید دانشگاه ،  برای رانندگان کامیون هم کلاس ویژه ای داشت . واقعا سقراط زمانه بود و خیلی ساده و خودمانی و در همه جا با هرکس از هر شغل و در هر سطح علمی بدون کوچکترین غروری مشغول بحث و گفت و گوی علمی می شد و مطلقا به پز و پرستیژ و تیپ و قیافه گرفتن اعتقاد نداشت .  کلاسش گاهی دو سه ساعت طول می کشید و دانشجوها عاشق سخنانش بودند و کلاسش هیچ وقت مثل اکثر استادان امروز تحمیلی نبود . خیلی از جلسات درس و بحثش هم در همان خانه اش بود و خانه اش محل واقعی تولید دانش و فکر بود . استاد مطهری و استاد محمد تقی جعفری کامپیوتر نداشتند ولی از ذهن و فکر و قلم خود بسیار بیشتر از یک ابر رایانه کار کشیدند . آنان نابغه نبودند بلکه با زجر و زحمت و مطالعات و تفکرات منظم و یادداشت های گسترده و تلاش های مستمر و عمیق و طاقت فرسا این کارهای بزرگ را کردند و به قله های فتح نشدنی تبدیل شدند . 

جناب استاد بزرگ حسن زاده آملی هم بسیار ساده و خودمانی بودند . از دانشمندان بسیار کمیاب دوره های کهن هستند که در زمان ما نفس می کشند . همان گونه که استاد محمد تقی جعفری و استاد مطهری مطلقا در حوزه و دانشگاه شبیه و نظیر نداشتند و ندارند و بعید است در آینده نزدیک کسی شبیه آنها بیاید ، استاد حسن زاده آملی هم علاوه بر طب و ریاضی و هندسه و نجوم در فقه و فلسفه و عرفان و شعر و ادبیات و لغت شناسی دقیق فارسی و عربی استادی بی نظیر بود .

البته الان طلاب کم ظرفیت و تنبلی هستند که هنرشان تکفیر و تفسیق همه فلاسفه و عرفا و امثال مولانا است و تازگی در خطی افتاده اند که وهابیت دویست سال است آن راه را رفته و به بن بست رسیده و سر از جمود و تحجر افراطی در آورده ، اما اینان با چه آبروی علمی و فرهنگی می خواهند در جهان امروز و برای نسل جدید جای استاد مطهری و علامه جعفری را پر کنند و پیام فرهنگ اسلامی را  به شرق و غرب برسانند ، خدا می داند . معلوم است با شعار و ادعا و تظاهر و قیافه گرفتن و سخنان بی ادبانه که نمی شود چنین کاری کرد  .  یک ضرب المثل اسپانیایی می گوید خدایا از شر عالم یک کتابه به تو پناه می برم . و حقیقتا که تک بعدی و سطحی نگری و حدیث گرایی افراطی و افراط در نقلیات و قصه پردازی ها و بی فکری و بی دانشی مصیبت بزرگی است که خدا همگان را از شر آن حفظ کند .

     بخش هایی از تخت جمشید در موزه لوور فرانسه

میراث تاریخی ملموس مانند  بناها و اشیا و لوازم زندگی گذشتگان اسناد زنده تاریخی است . تاریخ زنده و عینی است . کلاس واقعی درس تاریخ است . بزرگ ترین درس عبرت اخلاقی و معنوی از گذشتگان خوب و بدی است که اسیر عالم خاک گشته اند و جای خود را به ما داده اند . آن تلاش ها و دقت ها و غرورها و افتخارات و عظمت ها و هزینه های این عظمت ها و ریشه ها و میوه های شیرین و شوم آنها بسیار درس آموز است . میراث تاریخی و اشیای موزه ها و بناهای تاریخی مشتی خرت و پرت و چند تا سنگ و مشتی کاسه و کوزه سفالی بی ارزش نیست و با یک گردشگاه تفریحی و یا یک چمنزار سرسبز در کنار چشمه ای صاف و زلال قابل مقایسه نیست . بخش مهمی از هویت تاریخی همه اقوام و ملل و کارنامه زندگی گذشته شان همین آثار تاریخی و باستانی است .مثلا وقتی به عظمت تاریخ کهن در تخت جمشید نگاه می کنیم شگفتی های زیادی می بینیم که هنوز هم ابعاد مختلف آنها باور نکردنی است . اما از آن شگفت انگیزتر بی توجهی ما به آثار تاریخی چه از لحاظ علمی و آگاهی های لازم و چه حفاظت و مرمت آنها و چه معرفی آنها به خودمان و جهانیان است . شگفت انگیزتر از همه اینها زرنگی دزدان بین المللی است که دهها برابر امثال تخت جمشید را در ابعادی بسیار وسیع تر و عظیم تر دزدیده و برده اند و برای دیدن نمای کامل تمدن ایرانی و از جمله تخت جمشید باید به موزه های مختلف آمریکا و اروپا و ژاپن و روسیه و مخصوصا موزه لوور فرانسه سفر کنیم . قطعات بزرگی از میراث تاریخی ما نه اشیای ریز و درشت آنها بلکه دیوارهایی به ضخامت بیش از نیم متر و طول و عرض چهار پنج متر (نمونه ) و ستون ها و مجسمه هایی به اندازه یک آپارتمان بزرگ همانند کیک بریده شده و با چه دقت و ظرفتی از ایران خارج شده و در وسط موزه ای در آن سوی دنیا قرار گرفته . که عظمت و ظرافت این قبیل دزدی ها از عظمت تخت جمشید بسیار بیشتر است . اضافه کنید به این  عظمت ها ، حماقت شاهان گذشته مخصوصا قاجاریه و پهلوی را که بخش هایی از این میراث عظیم به دست آنها یا سهل انگاری آنها نابود شده یا اصلا به عنوان هدیه به فرنگ ارسال شده و  هم اکنون در زمان ما با تنبلی و بی عاری عجیب و غریبی از طرف ما ، در آن سوی دنیا ، میراث تاریخی ما در بازارهای بزرگ بین المللی اشیای تاریخی به حراج گذاشته می شود و گاهی با چه دنگ و فنگ و ذلت و فلاکت و هزینه های عظیمی منشور کوروش را از انگلیسی ها امانت گرفته موقتا به ایران می آوریم و دوباره به محل اصلی شان بر می گردانیم . البته از جهاتی جای آثار تاریخی در اروپا و آمریکا و ژاپن محکم و مطمئن است و از خیلی جهات بهتر است همان جا باشد . چون اگر دست ما بود سرنوشت شان مثل خیلی از آثار طلایی و ذی قیمت تاریخی بود که اکنون در انبارهای مراکز تاریخی ایران همانند خرت و پرت های انبارهای قدیمی روی هم تل انبار شده و خرد و خمیر شده و خاک می خورد و با بی توجهی بخش مهمی از آنها از بین رفته و می رود . علاوه بر این که در دیار فرنگ سیر و سفر زیاد است و چشم جهان به آنجا دوخته شده و میراث عظیم ما که در گذشته به دست راهزنان بین المللی به تاراج رفته با سایر کتاب ها و نسخه های خطی غارتی به عنوان بخش های مهمی از تاریخ و تمدن عظیم ایران و بلکه جهان در موزه ها و  نمایشگاههای بین المللی و مراکز علمی و تحقیقی در معرض دید همه جهانیان و از جمله خودمان قرار می گیرد .

لینک ها :

آثار تاریخی ایران در موزه لوور فرانسه

آثار باستانی ایران در موزه لوور

تخت جمشید در مرودشت شیراز یا موزه لوور ؟

آثار تاریخی ایران در موزه لوور فرانسه

پدیده ای به نام یادگار نگاری برآثار تاریخی

مردم شادتر بودند ، اگر .....

اگر دل و دماغی برای شوخی و شادی داشتند ....

اگر شوخی هایشان تحقیر و تخریب دیگران نبود ....

اگر فراتر از خوردنی و نوشیدنی و پوشیدنی و دود و دم ، هم لذت ها و شادی هایی می دیدند  ....

اگر مرتب از گرفتاری و بیماری و بی حالی و نداری حرف نمی زدند....

اگر گریه هایشان پاک و زلال و آسمانی بود ....

اگر به لبخندها قداست قائل بودند ....

اگر با هم می خندیدند ....

اگر می شد کمتر از گذشته ها شکوه و شکایت کنند .....

و زخم های کهنه فراموش شده را دوباره باز نکنند....

اگر برای گذشته غیر قابل بازگشت حسرت نخورند   ....

اگر خطاکاران را ببخشند و آنان را وادار نکنند که گذشته تاریک شان را کامل تر کنند و تا ته خط بروند ....

اگر بیهوده و ارزان برای خود دشمن تراشی نکنند و در دل ها برای خویش کینه و نفرت نکارند ....

    خیلی ها خیال می کنند که شادی در زیاد پول درآوردن و زیاد پول خرج کردن و زیاد خوردن و عیاشی و ولنگاری است  . اساس شادی اینها نیست . اینها غم گستر و اعصاب خراب کن است . اصل شادی عبارت است از نگاه زیبا به زندگی و آدم ها و طبیعت ، زیستن با حس تازه ، دل کسی را به درد نیاوردن ، فکر و احساس و نگاه مثبت و شاد و پاک داشتن .

  ریشه همه شادی ها عبارت است از رضایت خاطر و ذهنی آرام و آسوده داشتن . دلی که به هزار چیز پوچ و پوک و بی ارزش گره نخورده و با آمدن و رفتن آنها نلرزد و از جا کنده نشود   . با هیچ آمپولی نمی توان شادی را به کسی تزریق کرد . بسیاری از شادی های زورکی و تصنعی امروزی بدبختی و نکبت است . دردهای خاموش روح و روان است . پیری زودرس و عذاب وجدان است . قهقهه های مستانه و کشنده است . خودنمایی های کودکانه و ابلهانه کسانی است که خیلی خوب بلدند خون دیگران را چگونه به موقع توی شیشه بکنند .

  اکثر این به ظاهر آدم هایی که شادی از سر و رویشان می بارد زندگی زالوصفت و خسته کننده و بی حالی دارند . خوشی و شادی در پویایی و زلالی فکر و روان است . کسانی که در افکار و احساسات منحط و ملالت بارشان  زندگی می کنند ، هر جا که باشند ، در غل و زنجیرهای ذهنی شان احساس آرامش و سبکباری ندارند و نه دریا به آنان شادی می بخشد و نه چشم اندازهای زیبا و نه هوس های رنگارنگ .

  شادی و نشاط و خوشدلی به فرد و دنیای درونی او بستگی دارد و نه به اشیا و مکان ها . افراد بی حال و بی نشاط و بدبخت هر جا که باشند و در هر لباس و جایگاهی که باشند بی حال و بدبختند  . برخی در خانه های فقیرانه و در میان دریایی از قرض و گرفتاری و برخی در میان قصرهای شیک و کنار ده ها روباه و گرگ و بوقلمون با ذهنی پر از تشویش و تردید . برای شاد بودن نه منزل و مکان و تیپ و قیافه که باید ذهن و دل و احساس مان را نسبت به خدا و خودمان و دیگران اصلاح کنیم . بهتر است کمی هم به جای خانه تکانی ، روح تکانی کنیم . ما امروزه بیشتر از مسافرت های مکانی به سفر روحانی نیاز داریم تا دل و دماغی تازه پیدا کنیم . بیشتر از آبتنی در بهترین چشمه های آب گرم و شفا بخش به بازسازی ذهن و فکر و حس و حالمان در افق های مثبت اندیشی نیاز داریم .

 حال ما خوب نیست و احساس ما تعریفی ندارد ؛ با این حال و هوا به هر جا که برویم آسمان همین رنگ است . ما کسانی هستیم که با کمی تنوع و نشیب و فراز در ظواهر زندگی ، تمام ذهن و فکرمان به هم می ریزد و جهان بینی مان به شکم وصل شده و ایدئولوژی مان به شهوت و شراب و فلسفه زندگی مان به خودنمایی و ظاهرسازی و دغل بازی و کلاه برداری .

 ما ظرفیت شادی و لذت طبیعی و خدادادی را نداریم و باید لذات و شادی های را در کارهای دیوانه وار جست و جو کنیم . ما از هوای سالم لذت نمی بریم . از کوه و طبیعت و تماشای ماه و ستارگان لذت نمی بریم . از خودمان متنفریم و از زیستن با خود لذت نمی بریم . از احسال ارتباط با خدا و لذت حضور او بهره نمی بریم . از آرامش و لطف و صفا حال نمی کنیم  .

 لذت های ما در دردهای دیگران ریشه دارد . شادی های ما در تمسخر و تحقیر آدم هایی که آنها را عقب مانده و ناقص و بی فکر تصور می کنیم  . محبت و صمیمیت ما حساب شده و طبق اصول حسابداری است . سطح ارتباطات ما با دوست و آشنا و فامیل به سطح مبادلات تجاری طرفین و اصول بازاریابی مربوط می شود  .

 حاصل لذت و شادی چشم های ما  ، آه و حسرت دل هایمان است . احساسات قشنگ و دوست داشتنی مان هم نوعی خودفریبی و تلقینی توخالی است  که حاصلی جز سیاه کردن ذهن و روان ندارد

  هیچ یک از لبخندهای ما طبیعی و از ته دل نیست . اصلا حال و هوا و دل و دماغ و ظرفیت خنده و شوخی و شادی نداریم . برای اطرافیان ما کافی است که با کمی گوش دادن به حرف ها و نگاهی به قیافه های ما در دریایی مواج از  بحران عصبی و فشار روانی و دلهره غوطه ور شوند . خدا آخر و عاقبت ما را ختم به خیر کند !

خیلی از ماها حتی آدم های مقدس و مذهبی آن قدر نازک نارنجی هستیم که وقتی اسم مرگ و مردن پیش می آید در غم و اندوه فرو می رویم . بدتر از همه اونایی که شب و روز در عیش و عشرت هستند و از اسم مرگ و سایه و نشان مرگ هم هراسانند و وقتی از مرگ حکایتی می رود ، فوری موضوع را عوض می کنند تا رقص و آوازشان ناقص نشود و بزم شان به تلخی نزند .

 تصویر خیلی از آدم های خوب و بد  از مرگ ، تلخ و سیاه است . اما چه اشکالی دارد که در اوج شادی و خنده زندگی کنیم و با لبخند بمیریم . مرگ هم لبخند تازه ملکوت به روی زمین است . بریر از شهدای کربلا را به یاد آورید که روز تاسوعا با عبدالرحمن از شوق شهادت شوخی ها و شادی ها داشت.

حکیم هیدجی که عالمی بسیار بزرگ و وارسته بود و شب مرگش طلاب را به اتاق خود دعوت کرد و تا نیمه شب شوخی و شادی کرد و گفتند و خندیدند  و بعد گفت خبر خوش دیگری هست که چند ساعت بعد خواهید شنید و چند ساعت بعد صدایی برخاست که استاد دار فانی را وداع گفته است .

  حالا از شهیدی که حتی در گور چهره و لبانش خندان بود حرف نمی زنم . و نه از پدری که وسط جشن عروسی دخترش خبر شهادت پسرش را آوردند و گفت باشد عروسی را به هم نزنید که دو تا خبر خوش داریم : شهادت و عروسی !

چرا نمی شود ما پاک زندگی کنیم و پاک بمانیم و شاد و خندان برویم  و مرگ مان هم برای خودمان و دیگران مصیبت و فاجعه نباشد ، بلکه لبخندی ابدی باشد . حالا اگر این طور باشد چه فرق می کند که عید نوروز بمیریم یا محرم یا شب قدر ؟  

 چرا اینقدر عبوس و اخمو هستیم ؟‌ چرا زندگی را بر خود و دیگران تلخ کرده ایم و شادی و نشاط را از آنها گرفته ایم . چرا تصور کنیم که هرچه بیشتر زانوی غم و اندوه را بغل کنیم ،  بیشتر به خدا نزدیک تریم  و چرا فکر می کنیم که مرگ شادی هایمان را از ما خواهد گرفت ؟ چرا به « فرحین بما آتاهم الله من فضله و یستبشرون ... » ایمان نداریم . چرا مهمانی خدا را درک نمی کنیم ؟ چرا وقتی خدا ما را می خنداند نمی خندیم ؟ چرا نشاط زندگی را حس نمی کنیم ؟ چرا خنده ها و شادی هایمان خودش تراژدی اسف باری است و گریه هایمان هم بدتر از این خنده هاست ؟!